17 czerwca 2026 r. o godz. 15:30 w budynku A1 (Bistro Klub Profesorski) odbędzie się kolejne spotkanie z cyklu „Filozofia obecna”, na którym wykład pt. Niepewna przyszłość pojęcia prawdy wygłosi prof. dr hab. Robert Piłat.

Blisko sto lat temu polski logik Alfred Tarski wywarł ogromny wpływ na filozofię, podając formalnie poprawną definicję prawdy. Dowiódł zarazem, że da się to uczynić jedynie dla języka spełniającego pewne kryteria i że język, którym na co dzień mówimy, tych kryteriów nie spełnia. Myśliciele uwolnieni od złudnego, jak się okazało, precyzowania pojęcia prawdy w innych dziedzinach niż czysta semantyka logiczna, wykryli zdumiewająco wiele odmian prawdy w codziennych praktykach: preferencja światopoglądowa, praktyki legitymizacji, słuszność moralna, konsensus, stopień uzasadnienia w nauce, autentyczność doświadczenia i egzystencji.
W dawnej filozofii panowało przekonanie, że prawda jako wartość poznawcza jest czymś nadrzędnym wobec tych wszystkich szczegółowych użyć i zastosowań, nadając im spójność i doniosłość. Podobnie mówiono o dobru i pięknie. Wszystkie trzy nazywano pojęciami czy wartościami transcendentalnymi. Dzisiaj zarówno współczesna filozofia, jak i nauka wydają się coraz bardziej oddalać od tamtych intuicji, a we współczesnych dyskusjach moralnych, politycznych czy prawnych pojęcie prawdy odgrywa coraz mniejszą rolę. Nikt nie przeczy, że potrzebujemy wartości kierujących poznaniem i postępowaniem, lecz coraz mniej osób uważa, że wartości te powinny być ugruntowane w nadrzędnych wartościach takich jak prawda. Czy ta tendencja jest trwała? Czy można spodziewać się odrodzenia pojęcia prawdy? W jakiej dziedzinie życia miałaby pojawić się potrzeba i pragnienie jego posiadania? Nie można wykluczyć, że słowo „prawda” pozostanie już na zawsze metaforą, ale nie można tego przesądzić.

Robert Piłat, emerytowany profesor filozofii najdłużej związany z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN, a ponadto z Wydziałem Filozofii Chrześcijańskiej UKSW, Akademią Pedagogiki Specjalnej, oraz z Collegium Civitas. Zajmował się zagadnieniami dotyczącymi procesów poznawczych, języka i moralności. Jest autorem książek teoretycznych: Czy istnieje świadomość?, Umysł jako model świata, Krzywda i zadośćuczynienie, Doświadczenie i pojęcie, O istocie pojęć, Aporie samowiedzy, Powinność i samowiedza, Pojęcia i rozumienie świata, a także podręcznika dla gimnazjalistów Edukacja filozoficzna, oraz tomów esejów: O rozsądku i jego szaleństwach, O pułapkach poznania, Pochwała Rozalindy, Contra mundum. W latach 1992–2011 propagował program szkolny „Dociekania filozoficzne”, między innymi, ucząc w szkole, oraz prowadząc kursy dla nauczycieli. Przez dwadzieścia lat był stałym współpracownikiem Programu II Polskiego Radia, gdzie prowadził audycje cykliczne poświęcone filozofii, literaturze i muzyce. Obecnie, w pierwszych latach emerytury, kontynuuje studia nad Szekspirem, współpracując z Teatrem Gardzienice i Teatrem Klasyki Polskiej w przygotowaniu nowej adaptacji Tymona Ateńczyka. Współpracuje też z Muzeum Łazienki Warszawskie, prowadząc otwarte seminaria poświęcone Stanisławowi Wyspiańskiemu i Szekspirowi. Od czasu do czasu wyrusza na dalsze wyprawy rowerowe lub piesze związane z literaturą: śladami Tomasiego di Lampedusy na Sycylię, Sandora Maraiego do Koszyc, Williama Faulknera nad Missisipi, Homera na Peloponez i Itakę. Pracuje obecnie nad książką o roboczym tytule Rekolekcje literackie poświęconą Conradowi, Jamesowi, Faulknerowi, Berentowi i Żeromskiemu.

„Filozofia obecna” to cykl wykładów z dyskusją, popularyzujący filozofię w społeczności akademickiej Politechniki Wrocławskiej i podkreślający jej obecność zarówno w życiu uczelni, jak i w szerszym kontekście społecznym.

Punktem wyjścia są wyzwania nowoczesnej uczelni — interdyscyplinarność i międzynarodowa współpraca — oraz potrzeba włączania refleksji filozoficznej w codzienne praktyki akademickie. Cykl podejmuje aktualne problemy filozoficzne, które dotyczą wspólnoty uczelni i współczesnego społeczeństwa.

Wychodzimy z założenia, że rozwój filozofii pozostaje ściśle powiązany ze zmianami naukowymi i technologicznymi, a uczelnie techniczne są jednym z głównych miejsc kształtowania jej przyszłości. Jednocześnie rozwój technologii wymaga filozoficznego namysłu nad człowiekiem, do którego jest ona adresowana.

Spotkania są otwarte dla wszystkich zainteresowanych refleksją nad złożonymi problemami współczesności. Mają inspirować do dyskusji, a zarazem tworzyć przestrzeń do nawiązywania współpracy między badaczami z różnych dziedzin.

W ramach cyklu zapraszani są eksperci z zakresu filozofii, humanistyki i nauk społecznych. Organizatorem jest Katedra Studiów nad Nauką, Techniką i Społeczeństwem, a wydarzenie odbywa się pod patronatem Prorektorki ds. Integracji i Rozwoju Wspólnoty, dr hab. prof. uczelni Karoliny Jaklewicz.

Dotychczas w ramach cyklu:

• 27 maja 2026 r. wykład pt. Kobiety w obronie planety: poza wzrost wygłosiła dr hab. Zofia Łapniewska, prof. UJ.
• 16 kwietnia 2026 r. wykład pt. Obecność filozofii wygłosił prof. dr hab. Adam Chmielewski (Katedra Badań nad Nauką, Techniką i Społeczeństwem, Wydział Zarządzania, Politechnika Wrocławska).